Onkolitik Virüsler: Kanser Tedavisinde Virüslerin Yükselişi

İçerik Yazarı: Ahmet Samet Soysal

Editör: Azize Eda Taşkın

Tasarım: Ezgi Aslan

Onkolitik viroterapi, kanser tedavisinde son yıllarda dikkat çeken bir yaklaşımdır. Bu yöntemde, tümör hücrelerini enfekte ederek yok eden özel virüsler kullanılır. Onkolitik virüs adı verilen bu ajanlar, yalnızca kanser hücrelerinde çoğalabilen şekilde genetik olarak değiştirilmiştir. Normal hücrelere zarar vermezken, tümör hücrelerinde çoğalarak hücre lizisine yol açar ve aynı zamanda bağışıklık sistemini de aktive eder. 

Onkolitik virüslerin kullanımı, ilk olarak 20. yüzyılın ortalarında bazı viral enfeksiyonların tümörleri küçülttüğünün fark edilmesiyle gündeme gelmiştir. O zamandan bu yana geliştirilen virüsler, kanser hücrelerini daha etkili hedef alacak şekilde modifiye edilmiştir.

Talimogene laherparepvec (T-VEC), herpes simplex virüsünden türetilmiş ve genetiği değiştirilmiş ilk FDA onaylı onkolitik virüstür. Özellikle melanom tedavisinde kullanılır. İçine eklenen GM-CSF geni sayesinde bağışıklık sistemini daha güçlü şekilde uyarır. 

Günümüzde onkolitik virüsler, melanom, glioblastoma, prostat, over ve pankreas kanserleri gibi birçok kanser türü için klinik araştırmalarda test edilmektedir. Gelecekte bu virüslerin, CAR-T hücre tedavileri, bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri ve nano-taşıyıcı sistemlerle birlikte kullanılarak etkinliğinin artırılması hedeflenmektedir. Ayrıca, yapay zeka destekli genetik mühendislik çalışmaları sayesinde kişiye özel onkolitik virüslerin tasarlanması da mümkün hâle gelmekte, bu da kişiselleştirilmiş viroterapiye geçişin önünü açmaktadır.