Evren Bir Simülasyon mu? Fizik Bu Soruya Ne Diyor?

İçerik Yazarı: Zeynep Doğan

Editör: Elif Nur Öztürk

Tasarım: Sudenaz Kesik

“Gerçeklik” dediğimiz şey, sadece duyularımızın bize sunduğu bir kurgu olabilir mi? Daha da ileri gidip, tüm evrenin ileri düzey bir bilgisayar simülasyonu olabileceğini düşündünüz mü? Bu sıra dışı fikir, yalnızca bilim kurgu yazarlarının değil, bazı fizikçilerin de ilgisini çekiyor. Ancak fizik bu soruya ne diyor?

Simülasyon teorisinin temeli, 2003 yılında filozof Nick Bostrom’un yayınladığı bir makaleye dayanır. Bostrom, yeterince gelişmiş bir uygarlığın, atalarının yaşamlarını bilgisayar ortamında simüle edebileceğini savundu. Eğer bu mümkünse, içinde yaşadığımız gerçekliğin bir simülasyon olma olasılığı, “gerçek” olma olasılığından daha yüksek olabilir. Bu fikir, özellikle dijital fiziğin ve bilgi kuramının yükselişiyle daha da ciddiye alınmaya başladı.

Peki fizikçiler bu konuda ne düşünüyor? Bazıları, doğa yasalarının dijital bir yapıya sahip olabileceğini öne sürüyor. Örneğin, uzay-zamanın Planck ölçeğinde “piksel piksel” olduğunu gösteren bazı kuantum kütleçekim teorileri, evrenin dijital bir temel üzerine kurulu olabileceğini düşündürüyor. Ayrıca evrendeki fizik sabitlerinin “ince ayarlı” olması yani yaşamın ortaya çıkabilmesi için olağanüstü hassas değerlerde bulunmaları bazı bilim insanlarını bu değerlerin bilinçli olarak seçilmiş olabileceği yönünde spekülasyona itiyor.

Yine de bu fikir bilimsel olmaktan çok, test edilebilirlik ilkesine takılıyor. Şu ana kadar evrenin bir simülasyon olduğuna dair doğrudan hiçbir fiziksel kanıt bulunmuş değil. 2017’de gerçekleştirilen ve atomaltı düzeyde “piksel benzeri” bozulmalar arayan deneyler, ölçülebilir bir iz bulamadı. Bu nedenle, pek çok fizikçi bu düşünceyi metafizik bir hipotez olarak görüyor: İlginç ama bilimsel değil.

Ancak yine de simülasyon fikri fizikçilere evrenin doğasını sorgulamak için bir ayna sunuyor. Belki de asıl önemli soru şu: Eğer bir simülasyonda yaşıyorsak, bunu gerçekten fark edebilir miyiz?