Casusların Sırrından Çocukların Oyununa: Görünmez Mürekkep

İçerik Yazarı: Zeynep Baykara

Editör: Fatma Melike Şahin

Tasarım: Ece Kara

Bugünün konusu görünmez mürekkep. Eskiden casusların iletişim için kullandıklarından dönemimizde çocuklar için eğlenceli bir kaleme dönüşen bir hikâye. Kimyanın hem eğlenceli hem de gizemli taraflarından biri kendisi.

Çok eski dönemlerde casuslar düşmanlarına yakalanmadan iletişim kurabilmek için bu yöntemi tercih etmişlerdi. Doğru kimyasal ya da fiziksel işlem uygulandıktan sonra okunabilirlerdi. Örneğin, Kurtuluş Savaşı sırasında Hintli bir casus olan Mustafa Sagir’in İngiliz ajanına yazdığı gizli mesaj amonyakla ortaya çıkarılmış ve yakalanmasını sağlamıştır.

Amerikan İç Savaşı’ndan I. ve II. Dünya Savaşlarına kadar birçok casus, organik ve inorganik kimyasal maddelerle görünmez yazılar yazmıştır. Peki, görünmez mürekkep için neler kullanılabilir? Kimyasal formülleri son derece çeşitli olan bu mürekkepler için en basit yöntemlerden biri kesinlikle limon suyu, süt veya sabunlu sudur. Kâğıdı hafifçe ıslatmanız yazıyı okumanızı sağlar.

Daha gelişmiş kimyasal yöntemlerde ise kobalt klorür, demir sülfat, kurşun asetat, fenolftalein gibi maddelerle yazılan yazılar, belirli ayıraçlar veya gazlarla (örneğin amonyak buharı, kükürtlü hidrojen gazı, iyot buharı) açığa çıkarılır. Hatta, bazı mürekkepler yalnızca kızgın bir toplu iğneyle kâğıdın belli bir noktası ısıtıldığında bir anda yanıp kömürleşerek görülebilir hâle gelir.

Ayrıca, görünmez mürekkep teknolojisi sadece casusluk ve savaşla sınırlı değildir. Morötesi ışıkta parlayan maddeler (örneğin floresin, rodamin) günümüzde kâğıt paralarda ve kimliklerde sahteciliği önlemek için kullanılıyor.

Günümüzde ise DNA temelli mürekkepler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu mürekkepler binlerce farklı kimyasal kombinasyona sahiplerdir ve ancak doğru tepkime ve kombinasyonla okunabilirler. Basit suyla dahi kâğıda yazılmış bir mesaj, iyot buharı ile işlendiğinde ortaya çıkabiliyor-kâğıt suyu emdiği için lifler farklı tepkime veriyor. Görünmez mürekkep eskiden savaşlarda kullanılsa da şu dönemde çocuklar ve ruhu çocuk kalanlar için bir oyuncak hâlinde.