Embedded Files
Ekibimize Katılın !!!
İçerik Yazarı: Duru Demir
Editör: Fatma Melike Şahin
Tasarım: Ece Kara
Kanser tedavisinde yıllardır kemoterapi temel yöntem olarak kullanılıyor. Ancak, ilaçlar tüm vücuda yayıldığı için yalnızca kanserli hücreleri değil, sağlıklı hücreleri de etkiliyor. Saç dökülmesi, mide bulantısı ve bağışıklık sisteminin baskılanması bu sistemik toksisitenin kaçınılmaz sonuçlarıdır.
Birçok kemoterapötik ajan, vücut sıvılarında hızla parçalanır ve hedef dokuya yeterli miktarda ulaşamaz. Bu soruna daha seçici bir yaklaşım nanotıp ile ortaya çıktı. Nanoteknoloji sayesinde ilaçlar, lipozomlar ve polimerik nanopartiküller gibi mikroskobik taşıyıcılara yüklenebiliyor. Bu taşıyıcılar ilacın hedef dokuya ulaşma olasılığını artırıyor.
Akıllı ilaç taşıma sistemleri, ilacı her ortamda değil yalnızca doğru koşullarda serbest bırakıyor. Kanserli dokuların daha asidik olması veya bazı enzimleri yüksek düzeyde içermesi, bu sistemler için doğal birer tetikleyici görevi görüyor. Taşıyıcı bu sinyali algıladığında ilaç kontrollü şekilde salınıyor.
Bazı sistemlerde bu kontrol daha da hassas hâle getirilebiliyor. Işık, sıcaklık, ultrason veya manyetik alan gibi dış uyarılar sayesinde nanopartiküller yalnızca tümör bölgesinde aktive oluyor. Böylece ilaç, doğru yerde ve doğru zamanda etki gösteriyor.
Güncel çalışmalar, tek uyarıcı yerine çoklu uyarıya duyarlı sistemlere odaklanıyor. Bu “çift kilitli” yapılar, ilacın salınması için hem tümöre özgü iç sinyalleri hem de dışarıdan verilen bir komutu gerektiriyor. Bu yüksek seçicilik, ilaç direnci gelişmiş tümörler için önemli bir avantaj sağlıyor.
Bu nanotaşıyıcılar genellikle biyobozunur ve biyouyumlu malzemelerden üretiliyor. Hücre zarına benzer yapıları sayesinde bağışıklık sisteminden kaçabiliyor ve görevlerini tamamladıktan sonra zararsızca yok oluyorlar. Bu teknolojiler, gelecekte kanseri kişiye özel olarak yönetilebilir bir hastalığa dönüştürmeyi hedefliyor.
Referanslar
Chanmee, T., Ontong, P., Konno, K., & Itano, N. (2014). Tumor-Associated macrophages as major players in the tumor microenvironment. Cancers, 6(3), 1670–1690. https://doi.org/10.3390/cancers6031670
Wu, J., Chen, J., Feng, Y., Tian, H., & Chen, X. (2019). Tumor microenvironment as the “regulator” and “target” for gene therapy. The Journal of Gene Medicine, 21(7), e3088. https://doi.org/10.1002/jgm.3088
Ivey, J. W., Bonakdar, M., Kanitkar, A., Davalos, R. V., & Verbridge, S. S. (2015). Improving cancer therapies by targeting the physical and chemical hallmarks of the tumor microenvironment. Cancer Letters, 380(1), 330–339. https://doi.org/10.1016/j.canlet.2015.12.019
Google Sites
Report abuse